Rzepak dopiero wschodzi, a to już moment, w którym decyduje się jego forma przed zimą. Na naszej platformie demonstracyjnej w Urbanowicach [IMIĘ I NAZWISKO EKSPERTA] pokazuje, na co patrzeć podczas pierwszej lustracji, kiedy ustawić żółte naczynia i jaki zabieg wykonać, gdy szkodniki przekroczą próg ekonomicznej szkodliwości.
Dlaczego lustrację trzeba zacząć zaraz po wschodach?
Faza liścieni i pierwszych liści właściwych to okres, w którym rzepak jest najbardziej bezbronny. Kilka dni intensywnego żerowania wystarczy, żeby plantacja wyraźnie się przerzedziła, a osłabione rośliny weszły w zimę z mniejszą rozetą i słabszym systemem korzeniowym. Uszkodzenia tkanek otwierają też drogę patogenom. Dlatego zasada jest prosta: najpierw monitoring, potem decyzja o zabiegu – oparta na progu szkodliwości, a nie na kalendarzu.
„Największą uwagę zwracam na pchełkę rzepakową, która w poprzednich latach mocno dała nam się we znaki. Ale nie można zapominać o innych szkodnikach.”
Jacek Kozłowski, ekspert Innvigo
Jesienne szkodniki rzepaku – na co patrzeć podczas lustracji
Pchełka rzepakowa
Główny cel jesiennej lustracji. Chrząszcze wygryzają w liścieniach i młodych liściach charakterystyczne, drobne otwory, a przy dużej presji potrafią doprowadzić do gołożeru. Później problemem stają się larwy, które żerują wewnątrz ogonków liściowych. Więcej o pchełce rzepakowej.
Śmietka kapuściana
Muchówka, której larwy uszkadzają korzenie młodych roślin. Samych larw nie widać przy pobieżnym przeglądzie, dlatego kluczowe jest wychwycenie nalotu dorosłych owadów – i tu najlepiej sprawdzają się żółte naczynia. Więcej o śmietce kapuścianej.
Mszyce
Szczególnie groźne podczas ciepłych, długich jesieni, gdy naloty trwają tygodniami. Oprócz bezpośredniego wysysania soków mszyce mogą przenosić wirusy, m.in. wirus żółtaczki rzepy (TuYV). Kolonie szukamy najpierw na brzegach plantacji. Więcej o mszycy kapuścianej.
Gnatarz rzepakowiec
Pojawia się rzadziej niż pchełka czy śmietka, ale w sprzyjających sezonach – takich jak obecny – jego larwy potrafią w krótkim czasie mocno ogołocić rośliny. Typowy objaw to postrzępione brzegi liści i widoczne na nich ciemnoszare larwy. Więcej o gnatarzu rzepakowcu.
Jak prowadzić lustrację krok po kroku
1. Oglądaj liścienie i młode liście. To one pokazują pierwsze ślady żerowania: otwory po pchełkach, wyżerki od brzegów po gnatarzu, zniekształcenia i kolonie mszyc. Przejdź plantację w kilku miejscach – od brzegu do środka pola.
2. Ustaw żółte naczynia od razu po siewie. Na platformie w Urbanowicach naczynia stoją już praktycznie 3 dni po siewie – jeszcze przed wschodami. Dzięki temu pierwszy nalot szkodników jest widoczny, zanim pojawią się uszkodzenia. Naczynie ustaw na wysokości roślin, napełnij wodą z odrobiną płynu do naczyń (zmniejsza napięcie powierzchniowe) i sprawdzaj regularnie, najlepiej co 2–3 dni.
3. Porównaj wynik z progiem szkodliwości. Zabieg ma sens dopiero po jego przekroczeniu – to podstawa integrowanej ochrony i najlepszy sposób, by nie tracić substancji czynnych, które mogą być potrzebne wiosną.
Progi ekonomicznej szkodliwości – rzepak ozimy jesienią
| Szkodnik | Próg ekonomicznej szkodliwości | Jak oceniać |
|---|---|---|
| Pchełka rzepakowa i pchełki ziemne | 1 chrząszcz na 1 mb rzędu | Lustracja roślin, żółte naczynia |
| Śmietka kapuściana | 1 osobnik dorosły w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni | Żółte naczynia |
| Mszyca kapuściana | 2 kolonie na 1 m² na brzegu plantacji | Lustracja brzegów pola |
| Gnatarz rzepakowiec | 1 larwa na 1 roślinie | Lustracja roślin |
Źródło: progi wg metodyki integrowanej ochrony rzepaku IOR-PIB. Próg to punkt odniesienia – ostateczną decyzję warto podejmować z uwzględnieniem kondycji roślin, pogody i presji z poprzednich lat.
Próg przekroczony – co dalej? Acetamipryd + deltametryna
Po przekroczeniu progu nasz ekspert sięga po mieszaninę dwóch substancji czynnych o różnych mechanizmach działania:
Acetamipryd (IRAC 4A) – działa kontaktowo i żołądkowo, a w roślinie przemieszcza się systemicznie. Chroni tkanki od wewnątrz, także te, do których ciecz nie dotarła bezpośrednio.
Deltametryna (IRAC 3A) – pyretroid o szybkim działaniu kontaktowym. Odpowiada za efekt „knock-down”, czyli szybkie porażenie i zrzucenie owadów żerujących na roślinach.
Połączenie obu substancji daje jednocześnie szybkie ograniczenie nalotu i ochronę systemiczną, a dwa różne mechanizmy działania to element strategii antyodpornościowej.
Produkty INNVIGO do jesiennej ochrony rzepaku
| Produkt | Substancja czynna | Dawka jesienią (wg etykiety) | Termin (BBCH) | Szkodniki jesienią |
|---|---|---|---|---|
| Los Ovados 200 SE / Apis 200 SE | acetamipryd 200 g/l | 0,25 l/ha + Asystent+ lub Silitop 0,1 l/ha | 10–17 | mszyca kapuściana; pchełka rzepakowa, śmietka kapuściana, gnatarz rzepakowiec (średni poziom zwalczania) |
| Delmetros 100 SC / Koron 100 SC | deltametryna 100 g/l | 0,05 l/ha | 12–15 | pchełka rzepakowa, śmietka kapuściana (średni poziom zwalczania) |
| Adel 280 SC | acetamipryd 250 g/l + deltametryna 30 g/l | 0,08 l/ha | 10–19 | mszyca kapuściana |
Mieszanina zbiornikowa acetamiprydu z deltametryną mieści się w terminie wspólnym dla obu etykiet, czyli w fazie od 2 do 5 liści (BBCH 12–15). Jeżeli głównym problemem na plantacji jest mszyca kapuściana, wygodnym rozwiązaniem jest Adel 280 SC – gotowa formulacja obu substancji w jednym opakowaniu. Pełną technologię znajdziesz na stronie JESIEŃ – insektycydy na szkodniki w rzepaku.
5 zasad skutecznego zabiegu jesienią
Temperatura. Oba typy substancji działają najlepiej poniżej 20°C. W cieplejsze dni wykonuj zabieg pod koniec dnia.
Dokładne pokrycie. Zwłaszcza przy szkodnikach ssących ciecz musi dotrzeć do wszystkich części roślin. Stosuj opryskiwanie średniokropliste i 200–300 l wody na hektar.
Liczba zabiegów. Los Ovados 200 SE i Apis 200 SE można zastosować w rzepaku ozimym raz w sezonie wegetacyjnym – jesienią albo wiosną. Jesienny zabieg acetamiprydem to świadoma decyzja, którą warto uwzględnić w wiosennym programie ochrony.
Odczyn gleby. Środków z acetamiprydem (Los Ovados 200 SE, Apis 200 SE) nie stosuj w rzepaku na glebach o odczynie zasadowym.
Pszczoły i zapylacze. Stosuj środki poza okresem aktywności pszczół i nie wykonuj zabiegu na plantacjach z kwitnącymi chwastami.
Najczęstsze pytania
Kiedy ustawić żółte naczynia w rzepaku ozimym?
Jak najwcześniej – najlepiej kilka dni po siewie, jeszcze przed wschodami. Na platformie INNVIGO w Urbanowicach naczynia stoją już około 3 dni po siewie, co pozwala wychwycić pierwszy nalot pchełek i śmietki.
Jaki jest próg szkodliwości pchełki rzepakowej jesienią?
Według metodyki IOR-PIB próg wynosi 1 chrząszcz na 1 metr bieżący rzędu. Pomocniczo warto oceniać także uszkodzenia liścieni i młodych liści.
Dlaczego łączyć acetamipryd z deltametryną?
Deltametryna działa szybko i kontaktowo, porażając owady obecne na roślinach. Acetamipryd przemieszcza się w roślinie systemicznie i chroni ją od wewnątrz. Dwie substancje z różnych grup IRAC to także element strategii antyodpornościowej.
Czy jesienny zabieg acetamiprydem wyklucza zabieg wiosenny?
W przypadku Los Ovados 200 SE i Apis 200 SE etykieta dopuszcza w rzepaku ozimym jeden zabieg w sezonie – jesienią albo wiosną. Wiosną należy wtedy sięgnąć po środek z inną substancją czynną.
Jakie szkodniki rzepaku pojawiają się jesienią?
Najważniejsze to pchełka rzepakowa i pchełki ziemne, śmietka kapuściana, mszyce (szczególnie podczas ciepłych jesieni) oraz gnatarz rzepakowiec. Lokalnie mogą wystąpić także chowacz galasówek, tantniś krzyżowiaczek i miniarka kapuściana.
Porozmawiaj z doradcą INNVIGO
Każda plantacja jest inna. Jeśli masz wątpliwości, czy próg został przekroczony albo jak zaplanować jesienny zabieg tak, by nie ograniczyć sobie możliwości wiosną – znajdź swojego doradcę INNVIGO.
Przed użyciem środka ochrony roślin zawsze przeczytaj etykietę i informacje dotyczące produktu. Stosując mieszaniny zbiornikowe, przestrzegaj zaleceń etykiet wszystkich łączonych środków. Aktualne etykiety znajdziesz na stronie innvigo.com/etykiety.